Đội ngũ bác sĩ đa chuyên khoa

Loét dạ dày tá tràng: triệu chứng

Khám tiêu hóa vì đau bụng trên và nghi loét dạ dày tá tràng

Loét dạ dày tá tràng là tổn thương sâu ở niêm mạc dạ dày hoặc tá tràng. Nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm H. pylori và tổn thương do một số thuốc giảm đau kháng viêm. Bệnh có thể gây đau rát vùng bụng trên, buồn nôn, đầy bụng hoặc chỉ được phát hiện khi chảy máu.

Đau trước hay sau ăn không đủ để xác định vị trí ổ loét. Trào ngược, khó tiêu chức năng và nhiều bệnh khác có thể gây triệu chứng tương tự; cần đánh giá bệnh sử, thuốc đang dùng, dấu hiệu cảnh báo và xét nghiệm phù hợp.

Điểm chính: Loét dạ dày và loét tá tràng đều là loét tiêu hóa. Điều trị không chỉ giảm axit mà còn phải xử lý H. pylori hoặc thuốc gây tổn thương. Phân đen, nôn ra máu, ngất hoặc đau bụng dữ dội đột ngột cần cấp cứu.

Loét dạ dày tá tràng là gì? Hai vị trí khác nhau thế nào?

Niêm mạc tiêu hóa có hàng rào bảo vệ chống axit và dịch tiêu hóa. Khi yếu tố gây hại vượt quá khả năng bảo vệ và tổn thương ăn sâu, ổ loét hình thành. Ở dạ dày gọi là loét dạ dày; ở đoạn đầu ruột non gọi là loét tá tràng.

Loét không giống viêm dạ dày thông thường và không chỉ là quá nhiều axit. Vị trí và nguyên nhân quyết định việc sinh thiết, xét nghiệm nhiễm trùng và theo dõi.


Loét tiêu hóa có triệu chứng gì? Có thể không đau không?

Triệu chứng thường gặp gồm đau, nóng rát hoặc tức vùng bụng trên; mau no, khó chịu sau ăn, buồn nôn, nôn, ợ hơi hoặc thay đổi cảm giác thèm ăn. Thời điểm xuất hiện khác nhau giữa mỗi người.

Một số người không đau rõ và chỉ phát hiện khi thiếu máu, đi ngoài phân đen hoặc có biến chứng. Đau thay đổi sau ăn không thể phân biệt đáng tin cậy loét dạ dày với loét tá tràng.


Nguyên nhân loét là gì? Căng thẳng và đồ cay có gây loét không?

Hai nguyên nhân hàng đầu là nhiễm H. pylori và suy giảm bảo vệ niêm mạc do một số thuốc giảm đau kháng viêm không steroid. Thời gian dùng, thuốc phối hợp, tiền sử loét hoặc chảy máu, tuổi và bệnh khác đều ảnh hưởng nguy cơ.

Căng thẳng, cà phê, trà, đồ cay hoặc chua có thể làm triệu chứng nặng hơn ở một số người nhưng thường không phải nguyên nhân gốc. Chỉ kiêng ăn mà không kiểm tra nhiễm trùng hoặc nguy cơ do thuốc có thể làm chậm chẩn đoán.


Phân biệt loét, trào ngược và khó tiêu chức năng thế nào?

Cả ba tình trạng đều có thể gây khó chịu, nóng rát hoặc đầy bụng trên và triệu chứng chồng lấp. Bác sĩ dựa vào kiểu triệu chứng, dấu hiệu cảnh báo và xét nghiệm chứ không chỉ cảm giác.

Tình trạngBiểu hiện thường gặpTrọng tâm đánh giá
Loét tiêu hóaĐau hoặc nóng rát bụng trên, buồn nôn, mau no; đôi khi không triệu chứngNhiễm trùng, thuốc kháng viêm, nội soi và dấu hiệu chảy máu
Trào ngược dạ dày thực quảnỢ nóng, trào chua, nặng hơn khi nằm hoặc ban đêmKiểu triệu chứng, yếu tố khởi phát, khó nuốt
Khó tiêu chức năngĐầy sau ăn, mau no, đau hoặc nóng rát bụng trênĐánh giá sau khi loại trừ tổn thương cấu trúc
Bệnh bụng trên khácĐau lan ra lưng hoặc hạ sườn phải, sốt hay vàng daVị trí đau, xét nghiệm máu hoặc hình ảnh

Ai cần nội soi dạ dày và nội soi cho biết gì?

Đánh giá và chuẩn bị trước nội soi dạ dày

Nội soi quan sát trực tiếp thực quản, dạ dày và tá tràng để tìm loét, chảy máu hoặc tổn thương khác. Khi cần, bác sĩ lấy mẫu kiểm tra H. pylori, tế bào bất thường hoặc thay đổi khác.

Chảy máu, khó nuốt, nôn tái diễn, sụt cân ngoài ý muốn, thiếu máu hoặc mau no tăng dần thường là lý do ưu tiên nội soi. Hãy báo đầy đủ thuốc, bệnh mạn tính và dị ứng; không tự ngừng thuốc.


Điều trị loét thế nào? Hết đau có được ngừng thuốc không?

Điều trị vừa giúp liền loét vừa xử lý nguyên nhân. Bác sĩ có thể chọn nhóm thuốc giảm tiết axit theo vị trí, kích thước, chảy máu và bệnh sử. Nếu xác nhận H. pylori, cần hoàn tất liệu trình nhóm kháng khuẩn phù hợp và kiểm tra đã loại bỏ hay chưa.

Nếu liên quan thuốc giảm đau kháng viêm, bác sĩ cân nhắc ngừng, đổi hoặc thêm chiến lược bảo vệ dạ dày. Không tự ngừng điều trị kháng tiểu cầu hoặc chống đông. Hết đau không chứng minh niêm mạc đã lành.


Có phải kiêng cà phê, ớt hoặc trái cây không?

  • Ghi lại thức ăn luôn làm triệu chứng nặng hơn; không cần cấm toàn bộ đồ chua, cay, cà phê hay trái cây.
  • Tránh hút thuốc; rượu có thể kích thích niêm mạc hoặc tăng nguy cơ chảy máu.
  • Không tự dùng lâu dài hoặc dùng trùng nhiều thuốc giảm đau kháng viêm cùng nhóm.
  • Ăn đều giúp một số người nhưng không phải ai cũng cần chia nhiều bữa nhỏ.
  • Hoàn tất điều trị và tái khám theo chỉ định, không chỉ dựa vào giảm triệu chứng tạm thời.

Giấc ngủ và kiểm soát căng thẳng hỗ trợ giảm triệu chứng nhưng không thay thế đánh giá nhiễm trùng, thuốc hoặc nội soi. Có thể tạm giảm món luôn gây khó chịu và mang nhật ký khi tái khám.


Dấu hiệu loét nào cần đi cấp cứu?

  • Nôn ra máu tươi hoặc chất giống bã cà phê
  • Phân đen dính như hắc ín hoặc máu đỏ sẫm
  • Đau bụng dữ dội đột ngột kéo dài, bụng cứng
  • Chóng mặt, ngất, tim nhanh, vã mồ hôi lạnh hoặc yếu nhiều
  • Nôn liên tục, không giữ được nước, đau ngực hoặc khó thở

Đây có thể là chảy máu, thủng hoặc tuần hoàn không ổn định và không nên chờ khám thường. Đau tái diễn, chán ăn, sụt cân, khó nuốt hoặc thiếu máu cũng cần được đánh giá sớm.


Vì sao loét tái phát và cần theo dõi thế nào?

Nguyên nhân tái phát thường gồm H. pylori chưa được loại bỏ, dùng lại thuốc gây hại niêm mạc, hút thuốc hoặc chưa xác định đúng nguyên nhân. Sau điều trị H. pylori thường cần kiểm tra xác nhận vào thời điểm phù hợp.

Nếu ổ loét không lành như dự kiến, tái phát hoặc sinh thiết cần theo dõi, bác sĩ có thể chỉ định nội soi lại hay xét nghiệm khác. Đến phòng khám nội khoa và tiêu hóa để đánh giá cá nhân hoặc xem thư viện giáo dục sức khỏe.


Tài liệu tham khảo bài viết giáo dục sức khỏe

Loét tiêu hóa và loét dạ dày có giống nhau không?

Loét dạ dày là một loại loét tiêu hóa; loại thường gặp khác là loét tá tràng. Vị trí và nguyên nhân ảnh hưởng xét nghiệm và theo dõi.

Loét dạ dày luôn gây đau không?

Không. Một số người ít đau và chỉ phát hiện khi thiếu máu, phân đen hoặc chảy máu.

Đau trước hay sau ăn có cho biết vị trí loét không?

Không đáng tin cậy. Liên quan với bữa ăn khác nhau và nhiều bệnh khác có thể gây đau tương tự.

Có thể tự mua thuốc dạ dày điều trị không?

Giảm triệu chứng tạm thời có thể che lấp nhiễm trùng, tổn thương do thuốc hoặc bệnh khác. Tái diễn hoặc có cảnh báo cần đi khám.

Có phải kiêng hoàn toàn cà phê và đồ cay?

Không nhất thiết. Chúng có thể làm nặng triệu chứng ở một số người nhưng thường không phải nguyên nhân gốc.

Sau điều trị có cần kiểm tra lại không?

Tùy vị trí, nguyên nhân, chảy máu và sinh thiết. H. pylori thường cần xác nhận loại bỏ và một số loét dạ dày cần nội soi lại.

Lời bác sĩ: hết đau không có nghĩa ổ loét đã lành

Không nên chỉ kiêng ăn hoặc tự mua thuốc khi đau bụng trên tái diễn. Cần xem xét nhiễm trùng, thuốc kháng viêm và nguy cơ chảy máu. Phân đen, nôn ra máu, ngất hoặc đau dữ dội đột ngột cần cấp cứu.

Xem đánh giá tiêu hóa Xem thêm bài sức khỏe tiêu hóa

Bài viết chỉ cung cấp kiến thức sức khỏe chung và không thay thế chẩn đoán trực tiếp. Xét nghiệm, điều trị và theo dõi cần bác sĩ đánh giá riêng.

Đội ngũ Nội khoa và Tiêu hóa

黃裕庭醫師
Phó giám đốc

BS. Huang

Tiêu hóa

Đặt lịch và tư vấn

Lịch hẹn lần đầu mở trước 30 ngày. Mọi trường hợp đều do bác sĩ trực tiếp đánh giá; phác đồ điều trị khác nhau ở mỗi người.

Cơ sở y tế có hợp đồng Bảo hiểm Y tế Toàn dân Đài Loan Phòng khám có hợp đồng với Bảo hiểm Y tế Toàn dân. Khám chữa bệnh theo quy định bảo hiểm; thẩm mỹ y khoa và một số liệu trình chăm sóc da là tự chi trả, chi phí được giải thích trước.