Căng thẳng có thể làm tăng rụng tóc, nhưng thường không xảy ra ngay ngày hôm sau. Căng thẳng tâm lý, bệnh, phẫu thuật, giảm cân nhanh hoặc thay đổi dinh dưỡng có thể khiến nhiều nang tóc vào pha nghỉ sớm hơn và rụng lan tỏa sau một khoảng thời gian.
Không nên quy mọi thay đổi cho công việc. Đường chân tóc lùi, vùng đỉnh đầu mỏng cố định, mảng rụng tròn hoặc da đầu đỏ đau có thể là vấn đề khác và cần bác sĩ khám trực tiếp.
Điểm chính: Rụng tóc telogen do căng thẳng thường lan tỏa và có thể rõ sau tác nhân khoảng hai đến bốn tháng. Hãy xem lại bệnh, phẫu thuật, cân nặng, ăn uống, giấc ngủ và cảm xúc trong vài tháng trước. Cần khám da liễu nếu tóc tiếp tục mỏng, có kiểu phân bố cố định, mảng rụng hoặc triệu chứng da đầu.
Vì sao rụng tóc do căng thẳng xuất hiện muộn?
Các nang tóc không ở cùng một giai đoạn. Căng thẳng thể chất hoặc tâm lý lớn có thể đưa nhiều nang vào pha nghỉ, rồi tóc mới rụng sau đó.
Vì vậy cần xem lại sốt, nhiễm trùng, phẫu thuật, giảm cân nhanh, ăn thiếu, rối loạn giấc ngủ và thay đổi sức khỏe khoảng hai đến bốn tháng trước.
Một đợt cấp thường là rụng lan tỏa không sẹo, nhưng hồi phục phụ thuộc tác nhân, sức khỏe và việc có kèm dạng rụng tóc khác hay không.
Làm sao nhận biết rụng tóc telogen?
Tóc thường rụng tăng khi gội, sấy, chải hoặc trên gối; cảm giác thưa tương đối đều và không có bờ mảng hói rõ. Xu hướng vài tuần hữu ích hơn đếm tóc trong một ngày.
Chụp đỉnh đầu và hai bên mỗi hai đến bốn tuần với cùng ánh sáng, góc và đường ngôi.
Để hiểu vai trò của mùa và sự kiện cuộc sống, xem rụng tóc theo mùa và dấu hiệu cần khám.
| Khả năng | Phân bố thường gặp | Gợi ý thời gian | Bước tiếp theo |
|---|---|---|---|
| Rụng tóc telogen | Rụng lan tỏa, không có mảng rõ | Thường sau tác nhân hai đến bốn tháng | Tìm tác nhân, theo dõi; khám nếu kéo dài |
| Rụng tóc kiểu hình | Đường chân tóc, đỉnh hoặc ngôi mỏng dần | Tiến triển chậm lâu dài | Đánh giá phân bố và đường kính tóc |
| Rụng tóc từng mảng | Mảng tròn hoặc bờ rõ xuất hiện đột ngột | Có thể không có căng thẳng rõ | Khám da liễu sớm |
| Viêm hoặc nhiễm trùng da đầu | Đỏ, ngứa, đau, vảy dày, mụn mủ hoặc dịch | Liên quan bệnh da đầu hay kích thích | Xác định nguyên nhân da đầu trước |
Khác gì với rụng tóc kiểu hình và rụng tóc từng mảng?
Rụng tóc kiểu hình thường mỏng dần ở vùng đặc trưng, còn rụng tóc telogen dễ được nhận thấy như tăng rụng lan tỏa đột ngột. Hai tình trạng có thể cùng tồn tại.
Mảng tròn xuất hiện đột ngột, bờ rõ gợi ý rụng tóc từng mảng và cần cách đánh giá khác.
Nếu nam giới mỏng tóc theo vùng cố định, xem dấu hiệu sớm của rụng tóc kiểu nam; Nếu xuất hiện mảng đột ngột, xem đánh giá rụng tóc từng mảng.
Có thể làm gì trước khi đi khám?
Bắt đầu bằng dòng thời gian và các thay đổi sức khỏe trong vài tháng trước, sau đó điều chỉnh những yếu tố có thể duy trì lâu dài.
- Ghi thời điểm bắt đầu và xem lại căng thẳng, ngủ, bệnh, phẫu thuật, cân nặng, ăn uống vài tháng trước
- Khôi phục bữa ăn và giấc ngủ đều; tránh tự dùng liều cao một vi chất
- Làm sạch nhẹ theo dầu và mồ hôi; giảm gãi, kéo, buộc chặt và nhiệt
- Dùng vận động, nghỉ ngơi và hỗ trợ tâm lý bền vững; tìm chuyên gia khi lo âu hoặc mất ngủ ảnh hưởng cuộc sống
Sau giảm cân nhanh, xem rụng tóc telogen sau giảm cân nhanh.
Dấu hiệu nào cần bác sĩ đánh giá?
Có thể theo dõi một đợt ngắn, nhưng các thay đổi sau không nên chỉ xử lý bằng đổi dầu gội hoặc tự uống thực phẩm bổ sung.
- Rụng kéo dài nhiều tháng hoặc da đầu lộ rõ hơn
- Đường chân tóc lùi, đỉnh mỏng hoặc ngôi rộng dần
- Có mảng tròn, loang lổ hoặc không đối xứng
- Da đầu đỏ, ngứa, đau, vảy dày, mụn mủ, chảy dịch hoặc đóng vảy
- Kèm mệt, thay đổi cân nặng rõ, sợ lạnh, hồi hộp hoặc thay đổi kinh nguyệt
- Rụng tóc gây lo âu, mất ngủ hoặc ảnh hưởng sinh hoạt
Bác sĩ sẽ hỏi diễn tiến, phân bố, tiền sử gia đình, bệnh, ăn uống và lối sống; sau đó kiểm tra da đầu, đường kính tóc và nang tóc. Chỉ xét nghiệm khi có chỉ định.
quy trình đánh giá tại phòng khám rụng tóc.
Bài viết dựa trên nguồn nào?
Đây là các nguồn da liễu chung được tham khảo. Chẩn đoán và điều trị cá nhân vẫn cần bác sĩ khám.
- American Academy of Dermatology: Hair loss or excessive hair shedding
- British Association of Dermatologists: Telogen effluvium
- DermNet: Telogen effluvium
Có thể là một tác nhân, nhưng bệnh, phẫu thuật, giảm cân nhanh, ăn thiếu và bệnh tóc khác có thể cùng tồn tại.
Có thể rõ sau khoảng hai đến bốn tháng; thời điểm và mức độ tùy người.
Một số đợt cấp giảm dần khi tác nhân được cải thiện, nhưng tóc cần thời gian mọc và tình trạng nặng lên cần khám.
Không nhất thiết. Gội có thể làm những sợi đã đến lúc rụng xuất hiện cùng lúc; nên theo dõi xu hướng nhiều tuần.
Không nên dùng liều cao khi chưa đánh giá. Bệnh sử và khám quyết định có cần xét nghiệm hay bổ sung không.
Da liễu hoặc phòng khám rụng tóc có thể phân biệt rụng tóc telogen với rụng tóc kiểu hình, từng mảng và bệnh da đầu.
Lưu ý của bác sĩ: phân biệt tác nhân căng thẳng với rụng tóc đang tiến triển
Căng thẳng và rụng tóc thường có độ trễ. Bác sĩ sẽ xem lại vài tháng trước và kiểm tra phân bố, đường kính tóc, da đầu để không bỏ sót dạng rụng tóc khác.
Bài viết là thông tin giáo dục sức khỏe, không phải quảng cáo hay giới thiệu thuốc cụ thể. Chẩn đoán, xét nghiệm và điều trị cần bác sĩ trực tiếp đánh giá.
Đội ngũ bác sĩ rụng tóc
BS. Tseng
