จู่ๆ ก็คลำเจอก้อนเล็กๆ ที่ “ขยับได้” ใต้ผิวหนังบริเวณท้ายทอย แก้ม หรือหลัง ไม่เจ็บไม่คัน แต่พอบีบกลับมีสิ่งสีขาวกลิ่นแรงออกมา หลายคนคิดว่าเป็นสิวหรือหนอง บางคนกังวลว่าเป็นเนื้องอก ก้อนใต้ผิวหนังที่พบบ่อยนี้ส่วนใหญ่คือซีสต์ชนิด epidermoid cyst ซึ่งเป็นถุงน้ำที่ไม่ใช่มะเร็ง เกิดจากเคราตินของผิวหนังสะสมอยู่ในถุงเล็กๆ
ซีสต์ใต้ผิวหนังชนิดนี้มักไม่ติดต่อ และส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่อาจค่อยๆ โตขึ้นหรืออักเสบซ้ำได้ และการบีบเองเสี่ยงติดเชื้อหรือเกิดแผลเป็น หากต้องการทราบว่าเป็นซีสต์หรือไม่ ต้องรักษาหรือไม่ และเหมาะกับการผ่าตัดออกหรือไม่ แนะนำให้แพทย์ผิวหนังตรวจด้วยตนเอง แล้วจึงเลือกวิธีที่เหมาะกับคุณ
สรุปสำคัญ: ซีสต์ชนิด epidermoid cyst เป็นถุงน้ำที่ไม่ใช่มะเร็ง ภายในส่วนใหญ่เป็นเคราติน ไม่ใช่ไขมัน มักเป็นก้อนกลมใต้ผิวหนังที่ขยับได้ บางครั้งมีรูเล็กตรงกลาง (punctum) พบบ่อยที่หน้า คอ ลำตัว และหนังศีรษะ ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ เมื่อบวมแดงปวด อาจเกิดจากผนังถุงแตกจนอักเสบ ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียเสมอ ซีสต์ที่ไม่มีอาการอาจเฝ้าสังเกตได้ หากอักเสบซ้ำหรือกระทบรูปลักษณ์และชีวิตประจำวัน แพทย์อาจพิจารณาการเจาะระบายหรือผ่าตัดเอาผนังถุงออกทั้งหมด กรุณาอย่าบีบแรงๆ เอง การวินิจฉัยและการดูแลต้องให้แพทย์ผิวหนังประเมินด้วยตนเอง
ซีสต์ใต้ผิวหนัง (epidermoid cyst) คืออะไร? เหมือน “ซีสต์ไขมัน” หรือไม่?
ในชีวิตประจำวัน คนมักเรียกก้อน “ลักษณะเป็นถุง” ใต้ผิวหนังว่าซีสต์ ซีสต์ที่แพทย์ผิวหนังพบบ่อยที่สุดคือ epidermoid cyst (หรือ epidermal inclusion cyst) ผนังถุงมาจากหนังกำพร้าหรือเยื่อบุส่วนปากรูขุมขน ภายในมีเคราตินสะสมเป็นชั้นๆ ดูเป็นสีขาวคล้ายชีส บางครั้งมีกลิ่น
ในอดีตมักเรียกก้อนชนิดนี้ว่า “ซีสต์ไขมัน” ทำให้หลายคนคิดว่าข้างในเป็นไขมันจากต่อมไขมันทั้งหมด แต่ความจริง epidermoid cyst ทั่วไปมีเคราตินเป็นหลัก ไม่ใช่ซีสต์ของต่อมไขมันจริงๆ ในทางปฏิบัติสองคำนี้มักใช้ปนกัน แต่การประเมินและการดูแลยังต้องยึดตามการตรวจของแพทย์
ซีสต์ชนิดนี้ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง บางครั้งที่หนังศีรษะหรือส่วนอื่นอาจมีซีสต์ชนิดอื่น เช่น pilar cyst ที่ดูคล้ายกัน แพทย์จะแยกจากตำแหน่ง ลักษณะเมื่อคลำ และการตรวจชิ้นเนื้อเมื่อจำเป็น บทความนี้เน้นชนิดที่พบบ่อยที่สุดคือ epidermoid cyst
ซีสต์ใต้ผิวหนังมีอาการอย่างไร? มักเกิดที่ไหน?
ซีสต์ใต้ผิวหนังมักมีลักษณะที่สังเกตได้บางอย่าง แต่ก็อาจคล้ายก้อนใต้ผิวหนังชนิดอื่น ข้อมูลต่อไปนี้ใช้เพื่อความเข้าใจเท่านั้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยของแพทย์:
ลักษณะและสัมผัส
ก้อนกลมหรือรีใต้ผิวหนัง เมื่อคลำมักขยับได้เล็กน้อย เนื้อนุ่มถึงแน่นปานกลาง ผิวด้านบนมักมีสีปกติ บางครั้งเห็นจุดดำหรือรูเล็กตรงกลาง (punctum) ซึ่งเป็นช่องที่ถุงต่อกับผิว ส่วนใหญ่ไม่เจ็บไม่คัน
สิ่งที่อยู่ข้างใน
หากผนังถุงแตกหรือถูกบีบ อาจมีเคราตินสีขาวคล้ายยาสีฟันหรือชีสออกมา บางครั้งกลิ่นแรง การบีบเองอาจทำให้ผนังถุงฉีกมากขึ้น เนื้อเยื่อรอบๆ อักเสบ และเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและแผลเป็น จึงไม่แนะนำให้บีบเอง
เมื่อเกิดการอักเสบ
เมื่อผนังถุงแตกและเคราตินรั่วออกสู่เนื้อเยื่อรอบๆ ร่างกายจะมองว่าเป็นสิ่งแปลกปลอมจึงเกิดอาการแดง บวม ร้อน ปวด ดูคล้ายหนองหรือฝี ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียเสมอ ต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือการรักษาอื่นหรือไม่ แพทย์เป็นผู้ตัดสิน หากมีหนอง มีไข้ หรือรอยแดงลามเร็ว ควรรีบพบแพทย์
ตำแหน่งที่พบบ่อย
หน้า คอ ลำตัว (โดยเฉพาะหลังและหน้าอก) และหนังศีรษะ อาจพบหลังใบหูหรือถุงอัณฑะได้ ขนาดตั้งแต่ไม่กี่มิลลิเมตรถึงหลายเซนติเมตร อาจมีก้อนเดียวหรือหลายก้อน
สาเหตุและกลุ่มที่พบซีสต์ใต้ผิวหนังได้บ่อย
เชื่อว่า epidermoid cyst เกิดเมื่อเซลล์หนังกำพร้าหรือเยื่อบุรูขุมขนถูกฝังลงไปในชั้นผิวที่ลึกกว่าและเคราตินยังสะสมต่อเนื่อง ปัจจัยกระตุ้นแตกต่างกันในแต่ละคน สถานการณ์ที่มักเกี่ยวข้อง ได้แก่:
- หลังรูขุมขนถูกระคายเคือง อักเสบ หรือบาดเจ็บเล็กน้อย เซลล์ที่สร้างเคราตินถูก “ห่อ” ลงไปในชั้นผิวลึก
- บางครั้งพบร่วมกับผิวที่เป็นสิวง่ายหรือบริเวณที่รูขุมขนอักเสบซ้ำ
- มักพบในวัยหนุ่มสาวถึงวัยกลางคน ทั้งชายและหญิง
- กลุ่มอาการทางพันธุกรรมที่พบน้อยอาจมีซีสต์หลายก้อนหรือความผิดปกติอื่นของผิวหนังหรือทางเดินอาหาร หากขึ้นหลายก้อนในเวลาสั้นๆ หรือมีความผิดปกติอื่นร่วม แพทย์จะประเมินว่าต้องตรวจเพิ่มหรือไม่
ซีสต์ใต้ผิวหนังไม่ติดต่อผ่านการสัมผัสหรือใช้ผ้าขนหนู เสื้อผ้าร่วมกัน หากมีตุ่มบวมแดงคล้ายหนองที่เป็นซ้ำร่วมด้วย อาจเป็นฝีหรือรูขุมขนอักเสบ ซึ่งแพทย์ช่วยแยกได้
แพทย์ผิวหนังวินิจฉัยซีสต์ใต้ผิวหนังอย่างไร?
ซีสต์ส่วนใหญ่แพทย์ผิวหนังวินิจฉัยทางคลินิกได้จากลักษณะ ตำแหน่ง สัมผัส และรูเล็กตรงกลาง แพทย์จะถามว่าเป็นมานานเท่าไร โตขึ้นหรือไม่ เคยบวมแดงปวดหรือไม่ เคยบีบเองหรือไม่ และเคยมีก้อนแบบนี้มาก่อนหรือไม่
ระหว่างตรวจ แพทย์อาจใช้กล้องส่องผิวหนังดู punctum และผิวรอบๆ หากลักษณะไม่ตรงแบบ อยู่ตำแหน่งพิเศษ โตเร็ว แข็งและติดแน่น หรือต้องยืนยันชนิดของเนื้อเยื่อหลังผ่าออก แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดและส่งตรวจชิ้นเนื้อ ซีสต์ทั่วไปที่ไม่มีอาการมักไม่จำเป็นต้องเจาะเลือดหรือตรวจภาพถ่ายทางรังสี
ก่อนพบแพทย์ ควรหลีกเลี่ยงการบีบแรง ใช้เข็มเจาะ หรือทายาที่ไม่ทราบที่มา เพื่อไม่ให้ลักษณะเปลี่ยนหรืออักเสบมากขึ้นจนประเมินยาก อาจจดเวลาที่ก้อนเริ่มเกิดและการเปลี่ยนแปลงไว้ เพื่อให้แพทย์เข้าใจการดำเนินโรค
ซีสต์ใต้ผิวหนัง ฝี สิว และก้อนไขมันต่างกันอย่างไร?
ก้อนใต้ผิวหนังและตุ่มบวมแดงมักถูกเข้าใจสับสน แต่สาเหตุและแนวทางดูแลต่างกัน ตารางด้านล่างสรุปความแตกต่างที่พบบ่อยเพื่อความเข้าใจเท่านั้น อ่านเพิ่มเติมได้ที่บทความเรื่องฝี รูขุมขนอักเสบ และสี่ระยะของการเกิดสิว การวินิจฉัยยังต้องให้แพทย์เป็นผู้ตัดสิน
| หัวข้อเปรียบเทียบ | ซีสต์ใต้ผิวหนัง (epidermoid cyst) | ฝี / หนองที่ผิวหนัง | สิว (ชนิดซีสต์) | ก้อนไขมัน (lipoma) |
|---|---|---|---|---|
| สาเหตุหลัก | เคราตินสะสมในถุง | รูขุมขน/ผิวติดเชื้อแบคทีเรียจนเป็นหนอง | ไขมันผิว การสร้างเคราติน และการอักเสบ | ก้อนไม่ใช่มะเร็งจากเนื้อเยื่อไขมันที่เพิ่มขึ้น |
| ลักษณะ | ก้อนกลมใต้ผิว มักมีรูเล็กตรงกลาง | ตุ่มหนองแดงร้อนปวด อาจแตกมีหนองไหล | ตุ่มอักเสบลึกที่ปวด หรือสิวลักษณะคล้ายซีสต์ | ก้อนนุ่มใต้ผิว ขยับได้ มักไม่มีรู |
| สิ่งที่อยู่ข้างใน | เคราติน (คล้ายชีส) อาจมีกลิ่น | หนอง | ไขมันผิวและสารอักเสบ | เนื้อเยื่อไขมัน |
| ความรู้สึก | ปกติไม่ค่อยเจ็บ เจ็บเมื่ออักเสบ | กดเจ็บชัดเจน | มักกดเจ็บ | ส่วนใหญ่ไม่เจ็บ |
| การติดต่อ | ไม่ติดต่อ | อาจติดต่อได้ (ขึ้นกับเชื้อ) | ไม่ติดต่อ | ไม่ติดต่อ |
| แนวทางดูแล | เฝ้าสังเกต ประเมินการอักเสบ หรือผ่าตัดเอาผนังถุงออกทั้งหมด | ประคบอุ่น ระบายหนอง และประเมินการติดเชื้อ | แพทย์วางแผนตามความรุนแรง | ส่วนใหญ่เฝ้าสังเกต พิจารณาผ่าออกหากกระทบการใช้งานหรือรูปลักษณ์ |
ซีสต์ใต้ผิวหนังหายเองได้ไหม? การดำเนินโรคและการเปลี่ยนแปลงที่พบบ่อย
ซีสต์ที่ไม่มีอาการไม่จำเป็นต้องหายเอง อาจคงขนาดเดิมเป็นเวลานานหรือค่อยๆ โตขึ้น บางคนรู้สึกว่า “ยุบแล้ว” หลังการอักเสบหาย แต่จริงๆ ผนังถุงอาจยังอยู่และกลับมาบวมอีก ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของการกลับเป็นซ้ำที่พบบ่อย
หากเพียงผ่าบีบสิ่งที่อยู่ข้างในออกโดยไม่จัดการผนังถุง โอกาสกลับมาเป็นซ้ำจะสูงกว่า หากผ่าเอาผนังถุงออกทั้งหมด โอกาสกลับเป็นซ้ำมักต่ำกว่า แต่ยังขึ้นกับแต่ละคน ตำแหน่ง และสภาพการผ่าตัด และยังอาจกลับมาได้ การปรับรูปลักษณ์หรือลดการอักเสบซ้ำต้องใช้เวลา และขึ้นกับขนาด ตำแหน่ง และเคยติดเชื้อรุนแรงหรือไม่
ในบางกรณีที่พบน้อย ซีสต์ที่เป็นมานานหรือลักษณะไม่ตรงแบบ แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจชิ้นเนื้อเพื่อแยกโรคอื่น หากก้อนโตขึ้นชัดเจนในเวลาสั้น เป็นแผล มีเลือดออก หรือแข็งและติดแน่น ควรรีบพบแพทย์ อย่าเฝ้าดูเองนานเกินไป
แนวทางการดูแลรักษาซีสต์ใต้ผิวหนัง
เป้าหมายการดูแลคือบรรเทาความไม่สบาย ลดการอักเสบซ้ำ และลดโอกาสกลับเป็นซ้ำเมื่อจำเป็น แนวทางที่พบบ่อย ได้แก่:
- เฝ้าสังเกต: หากไม่เจ็บ ไม่อักเสบซ้ำ และไม่กระทบรูปลักษณ์หรือการใช้งาน แพทย์อาจแนะนำให้สังเกตก่อนและอธิบายว่าเมื่อไรควรกลับมาตรวจ
- ดูแลช่วงอักเสบ: เมื่อบวมแดงปวด แพทย์อาจพิจารณาหัตถการเฉพาะที่ (เช่น เจาะระบายเพื่อลดแรงดัน) หรือการดูแลเพื่อลดการอักเสบ ซีสต์ที่บวมแดงส่วนใหญ่เป็นปฏิกิริยาอักเสบ ไม่จำเป็นต้องเป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย การใช้ยาต้านจุลชีพชนิดรับประทานหรือทาต้องให้แพทย์ตัดสิน
- ผ่าตัดเอาผนังถุงออกทั้งหมด: หากอักเสบซ้ำ ขนาดใหญ่ กระทบรูปลักษณ์ หรือผู้ป่วยต้องการรักษา แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดเอาผนังถุงออกทั้งหมดในช่วงที่ไม่ค่อยอักเสบเพื่อลดโอกาสกลับเป็นซ้ำ ขนาดแผล การเย็บ และความเสี่ยงแผลเป็นจะอธิบายตามตำแหน่ง
- ตรวจชิ้นเนื้อ: จะส่งเนื้อเยื่อที่ผ่าออกไปตรวจหรือไม่ แพทย์ตัดสินตามการประเมินทางคลินิก
- ปัญหาร่วม: หากมีสิว รูขุมขนอักเสบ หรือการติดเชื้อผิวหนังอื่นร่วมด้วย จะประเมินการดูแลไปพร้อมกัน
หญิงตั้งครรภ์ เด็ก ใบหน้า หรือตำแหน่งพิเศษ (ใกล้ตา ช่องหู อวัยวะเพศ ฯลฯ) อาจมีเกณฑ์และวิธีการที่ต่างออกไป ควรให้แพทย์ประเมินต่อหน้า ไม่แนะนำให้ผ่า ใช้เข็มเจาะ หรือฉีดสารที่ไม่ทราบที่มาเองที่บ้าน หากต้องการทราบขั้นตอนการประเมินทางผิวหนัง ดูได้ที่แผนกผิวหนัง คลินิกรุ่ยอัน
ดูแลตัวเองอย่างไร? 7 ข้อควรรู้เมื่อมีซีสต์ใต้ผิวหนัง
การดูแลที่บ้านยึดหลัก “ลดการระคายเคือง สังเกตการเปลี่ยนแปลง” ปรับตามคำแนะนำของแพทย์ได้:
- อย่าบีบหรือใช้เข็มเจาะเอง: อาจทำให้ผนังถุงแตก อักเสบมากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและแผลเป็น
- รักษาความสะอาดอย่างอ่อนโยน: ล้างผิวรอบๆ ด้วยผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดอ่อนโยน หลีกเลี่ยงการขัดถูแรงบนก้อน
- สังเกตอาการบวมแดงและปวด: หากแดง แข็ง ปวดมากขึ้นทันที มีหนอง หรือมีไข้ ควรรีบพบแพทย์
- ลดการเสียดสี: หากอยู่บริเวณคอ ขอบกางเกง หรือจุดที่กระเป๋าเป้เสียดสี ควรลดการเสียดสีและกดทับซ้ำๆ
- จดบันทึกการเปลี่ยนแปลง: จดเวลาที่เริ่มเป็น การเปลี่ยนขนาด และเคยบีบหรือไม่ เพื่อแจ้งแพทย์
- ดูแลแผล: หากแพทย์เจาะระบายหรือผ่าตัดแล้ว ให้ทำแผลตามคำแนะนำ รักษาให้แห้งสะอาด และกลับมาตัดไหมหรือติดตามอาการตามนัด
- รอให้การอักเสบสงบ: ช่วงบวมแดงเฉียบพลันอาจไม่เหมาะกับการผ่าตัดเอาออกทั้งหมดทันที แพทย์มักจัดการการอักเสบก่อนแล้วจึงวางแผนขั้นต่อไป
หากใช้ผลิตภัณฑ์ทาใหม่แล้วแสบหรือมีผื่นแดงลาม ควรหยุดใช้และปรึกษาแพทย์ อ่านหัวข้อการดูแลผิวในชีวิตประจำวันเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์ข้อมูลสุขภาพ
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเกี่ยวกับซีสต์ใต้ผิวหนัง
ความเข้าใจผิดที่ 1: ข้างในเป็นไขมันทั้งหมด บีบออกให้หมดก็หาย?
ไม่เสมอไป ซีสต์ชนิดนี้มีเคราตินเป็นหลัก แม้บีบสิ่งที่อยู่ข้างในออกได้ชั่วคราว หากผนังถุงยังอยู่มักกลับมาอีก และการบีบเองอาจทำให้อักเสบและเกิดแผลเป็นมากขึ้น
ความเข้าใจผิดที่ 2: บวมแดงแปลว่าติดเชื้อแน่นอน ต้องกินยาปฏิชีวนะ?
ไม่เสมอไป การอักเสบจากสิ่งแปลกปลอมหลังผนังถุงแตกดูคล้ายการติดเชื้อ แต่อาจไม่มีแบคทีเรีย ต้องใช้ยาต้านจุลชีพหรือไม่ควรให้แพทย์ตัดสินหลังตรวจ ไม่ควรใช้ยาที่ไม่ทราบที่มาเอง
ความเข้าใจผิดที่ 3: ซีสต์จะกลายเป็นมะเร็งไหม?
ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง สำหรับรอยโรคที่ลักษณะไม่ตรงแบบหรือเปลี่ยนแปลงต่อเนื่องซึ่งพบน้อยมาก แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจชิ้นเนื้อ หากก้อนโตเร็ว เป็นแผล ติดแน่น หรือมีสัญญาณเตือนอื่น ควรรีบพบแพทย์ แทนที่จะคิดเองว่า “ไม่เป็นไรแน่” หรือ “เป็นมะเร็งแน่”
ความเข้าใจผิดที่ 4: ติดต่อคนในบ้านได้?
ไม่ได้ ซีสต์ชนิดนี้ไม่ใช่โรคติดต่อทางการสัมผัส หากคนในบ้านหลายคนมีตุ่มหนองบวมแดง ควรนึกถึงรูขุมขนอักเสบ ฝี หรือการติดเชื้ออื่น และประเมินแยกกัน
ความเข้าใจผิดที่ 5: ผ่าตัดแล้วต้องมีแผลเป็นใหญ่แน่ ปล่อยไว้ดีกว่า?
แผลเป็นขึ้นกับขนาด ตำแหน่ง เคยติดเชื้อรุนแรงหรือไม่ และลักษณะผิวของแต่ละคน บางครั้งการอักเสบซ้ำหรือบีบแตกเองกลับทำให้เกิดรอยดำหรือแผลเป็นชัดกว่า จะผ่าตัดหรือไม่และเมื่อไร ปรึกษาแพทย์ได้ทั้งเรื่องรูปลักษณ์ที่คาดหวังและทางเลือกอื่น
เมื่อไรควรพบแพทย์ผิวหนัง?
ซีสต์ที่คงที่และไม่มีอาการมักไม่ต้องรีบพบแพทย์ แต่ควรให้แพทย์ผิวหนังประเมินเมื่อ:
- ไม่แน่ใจว่าเป็นซีสต์หรือไม่ ต้องการแยกจากฝี สิว ก้อนไขมัน หรือก้อนอื่น
- บวมแดง ปวดมาก มีหนอง หรือสงสัยติดเชื้อ
- โตขึ้นชัดเจนในเวลาสั้น เป็นแผล มีเลือดออก หรือแข็งและขยับยาก
- อักเสบซ้ำจนกระทบการนอน การแต่งตัว หรือรูปลักษณ์
- อยู่รอบดวงตา ช่องหู กลางใบหน้า หรือตำแหน่งพิเศษอื่น
- ขึ้นหลายก้อนพร้อมกัน หรือมีความผิดปกติทั่วร่างกายหรือทางเดินอาหารที่ต้องประเมินเพิ่ม
- ต้องการปรึกษาเรื่องช่วงเวลาผ่าตัด แผลเป็น และการดูแลหลังผ่าตัด
หากต้องการทราบสาเหตุของก้อนใต้ผิวหนัง สามารถมาที่แผนกผิวหนัง คลินิกรุ่ยอัน เพื่อให้แพทย์ประเมินด้วยตนเอง
เอกสารอ้างอิงบทความสุขศึกษา
ไม่จำเป็น หากไม่มีอาการและไม่กระทบชีวิตประจำวัน แพทย์อาจแนะนำให้สังเกต หากอักเสบซ้ำ โตขึ้น หรือกังวลเรื่องรูปลักษณ์ จึงพิจารณาผ่าตัดเอาผนังถุงออก เหมาะกับการผ่าตัดหรือไม่และเมื่อไร ต้องให้แพทย์ประเมินด้วยตนเอง
ไม่แนะนำ การบีบเองอาจทำให้ผนังถุงแตก อักเสบมากขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อและแผลเป็น หากผนังถุงยังอยู่หลังบีบออก มักกลับมาอีก
สิวเกี่ยวข้องกับการสร้างเคราติน ไขมันผิว และการอักเสบของรูขุมขนและต่อมไขมัน พบบ่อยที่หน้า หน้าอก หลัง อาจมีสิวอุดตันและสิวอักเสบร่วม ส่วนซีสต์เป็นถุงใต้ผิวที่มีเคราตินสะสม มักมีรูตรงกลางและปกติไม่ค่อยเจ็บ ทั้งสองอาจเกิดพร้อมกัน ต้องให้แพทย์ตรวจเพื่อแยก หากต้องการดูแลสิว อ่านเพิ่มได้ที่<a href="https://ruianc.com/taichung/improve-acne-10-rules/">วิธีดูแลสิวและเมื่อไรควรพบแพทย์</a>
หลีกเลี่ยงการบีบ รักษาความสะอาดรอบๆ และรีบพบแพทย์ แพทย์อาจจัดการอาการบวมแดงและความจำเป็นในการระบายก่อน แล้วจึงตัดสินว่าต้องผ่าเอาออกทั้งหมดภายหลังหรือไม่ อย่าผ่าหรือฉีดสารที่ไม่ทราบที่มาเอง
หากเอาผนังถุงออกไม่หมด โอกาสกลับเป็นซ้ำสูงกว่า หากผ่าออกทั้งหมดโอกาสมักต่ำกว่า แต่ยังขึ้นกับตำแหน่ง ระดับการอักเสบที่ผ่านมา และแต่ละบุคคล หลังผ่าตัดควรดูแลแผลตามคำแนะนำและกลับมาติดตามอาการ
เด็กก็อาจมี epidermoid cyst หรือถุงน้ำเล็กที่เกี่ยวข้องได้ ส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่หากอยู่ที่ใบหน้า ตำแหน่งพิเศษ หรือเปลี่ยนแปลงเร็ว ควรให้แพทย์ประเมิน และอย่าบีบเอง
คำแนะนำจากแพทย์: อย่าบีบซีสต์เอง เมื่อบวมแดงให้พบแพทย์ก่อน
ซีสต์ใต้ผิวหนังส่วนใหญ่ไม่ใช่มะเร็ง แต่การบีบหรือใช้เข็มเจาะเองมักทำให้อักเสบมากขึ้นและอาจเกิดแผลเป็น เมื่อพบแพทย์ สามารถเล่าเวลาที่เริ่มเป็น ตำแหน่ง ว่าโตขึ้นหรือบวมแดงหรือไม่ และเคยบีบหรือไม่ เพื่อให้แพทย์ตรวจและประเมิน ต้องระบาย ใช้ยาต้านจุลชีพ หรือผ่าเอาผนังถุงออกทั้งหมดหรือไม่ รวมถึงช่วงเวลาผ่าตัดและแผลเป็นที่คาดว่าจะเกิด ต้องให้แพทย์ประเมินด้วยตนเอง
บทความนี้เป็นข้อมูลสุขศึกษาเกี่ยวกับโรค ไม่ใช่โฆษณายา และไม่ได้แนะนำหรือจำหน่ายยาใดโดยเฉพาะ เนื้อหาไม่สามารถแทนการตรวจโดยแพทย์ได้ การวินิจฉัย การตรวจ และการรักษาจริงต้องให้แพทย์ประเมินด้วยตนเองตามสภาพของแต่ละบุคคล
ทีมแพทย์ผิวหนัง
Dr. Tseng
