Mụn nhọt là nhiễm trùng sâu của nang lông và mô xung quanh, thường tạo thành khối đỏ, nóng, đau, sau đó có thể xuất hiện mủ ở giữa. Tổn thương sâu và đau hơn viêm nang lông nông; ổ lớn có thể thành áp xe da.
Tổn thương nhỏ, khu trú đôi khi cải thiện khi chăm sóc đúng. Nếu nằm ở mặt, đỏ lan nhanh, kèm sốt hoặc tái phát, nên được bác sĩ đánh giá.
Điểm chính: Không phải khối có mủ nào cũng nên tự nặn. Giữ sạch, chườm ấm ở nhiệt độ dễ chịu và che vùng chảy dịch. Đi khám sớm nếu đỏ lan, đau nhiều, sốt, tổn thương ở mặt, có đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.
Mụn nhọt là gì? Khác cụm nhọt như thế nào?
Mụn nhọt hình thành khi nhiễm trùng đi sâu theo nang lông, tạo nốt đau, có thể mềm dần và chảy mủ. Nhiều nang lông liền nhau tạo tổn thương lớn với nhiều lỗ thoát mủ gọi là cụm nhọt. Đỏ lan hoặc triệu chứng toàn thân cần được khám.
Phân biệt mụn nhọt, viêm nang lông, nang viêm và viêm tuyến mồ hôi mủ
Chỉ nhìn thấy mủ chưa đủ để xác định nguyên nhân. Bác sĩ xem độ sâu, vị trí, liên quan nang lông, tái phát, đường hầm và sẹo. Nhiều mụn mủ nhỏ nông có thể phù hợp với triệu chứng và chăm sóc viêm nang lông.
| Tình trạng | Biểu hiện thường gặp | Gợi ý phân biệt |
|---|---|---|
| Viêm nang lông | Mụn mủ nông nhỏ, có thể ngứa hoặc đau nhẹ | Thường nhiều nốt, tập trung ở nang lông |
| Mụn nhọt / áp xe | Khối đỏ sâu, đau, có thể có mủ giữa | Có thể mềm lùng nhùng hoặc chảy mủ |
| Nang thượng bì viêm | Khối dưới da có từ trước bỗng đỏ đau | Có lỗ giữa, không phải lúc nào cũng nhiễm khuẩn |
| Viêm tuyến mồ hôi mủ | Nốt tái phát ở nách, bẹn, mông | Có thể có đường hầm, dịch và sẹo |
Vì sao có mụn nhọt? Ai dễ tái phát?
Vi khuẩn có thể đi vào qua nang lông, vết xước nhỏ hoặc hàng rào da bị tổn thương. Mồ hôi, ma sát, cạo lông và chàm làm tăng nguy cơ. Khi tái phát, bác sĩ có thể xem xét đường huyết, miễn dịch và bệnh da mạn tính; tham khảo triệu chứng và xét nghiệm đái tháo đường, nhưng có nhọt không đồng nghĩa chắc chắn bị đái tháo đường.
Có nên tự nặn, chọc hoặc dẫn lưu mủ?
Không tự bóp, dùng kim chọc hay rạch. Việc này có thể đẩy nhiễm trùng sâu hơn, làm tăng chảy máu, viêm mô tế bào và sẹo. Tổn thương ở mặt, quanh mũi mắt, sâu hoặc rất đau cần được khám.
Chườm ấm và chăm sóc tại nhà thế nào?
Với nốt nhỏ khu trú và không có triệu chứng toàn thân, dùng khăn sạch thấm nước ấm dễ chịu; tránh gây bỏng. Nếu tự chảy mủ, rửa tay, làm sạch nhẹ và che bằng gạc sạch. Không dùng chung khăn, dao cạo hoặc quần áo.
Bác sĩ đánh giá áp xe da ra sao? Có cần cấy vi khuẩn?
Bác sĩ đánh giá kích thước, độ sâu, khoang mủ, đỏ xung quanh, sốt, tiền sử tái phát và nguy cơ sức khỏe. Không phải ai cũng cần cấy; xét nghiệm có thể hữu ích khi tái phát, nặng, không cải thiện hoặc khi dẫn lưu.
Mụn nhọt có luôn cần thuốc kháng khuẩn? Khi nào dẫn lưu?
Không phải mọi mụn nhọt đều cần thuốc kháng khuẩn. Nếu có khoang mủ rõ, bác sĩ sẽ cân nhắc rạch dẫn lưu. Thuốc có thể được xem xét khi có viêm mô tế bào, sốt, tiến triển nhanh, nhiều tổn thương, vị trí đặc biệt hoặc nguy cơ sức khỏe.
Làm gì khi tái phát và cách giảm lây lan?
Rửa tay, che dịch tiết, không dùng chung đồ cá nhân, giặt quần áo và ga giường dính mủ. Tái phát không nhất thiết do vệ sinh kém; bác sĩ có thể đánh giá vi sinh hoặc sức khỏe toàn thân.
Dấu hiệu nào cần đi khám sớm?
- Đỏ lan nhanh, có vệt đỏ, nóng hoặc đau rõ
- Sốt, rét run, tim nhanh, yếu hoặc thay đổi ý thức
- Tổn thương ở mặt, quanh mũi mắt hoặc gần cột sống
- Tổn thương lớn, nhiều nốt nối nhau, đau tăng hoặc có khoang mủ rõ
- Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch
- Tiếp tục nặng hơn, lâu không cải thiện hoặc tái phát cùng vị trí
Khám da liễu giúp xác định có cần dẫn lưu hay điều trị khác. Xem thêm tại thư viện kiến thức y khoa.
Tài liệu tham khảo bài viết giáo dục sức khỏe
Không. Nhọt thường là nhiễm trùng nang lông sâu; mụn trứng cá liên quan bít tắc nang lông, bã nhờn và viêm.
Vi khuẩn trong dịch mủ có thể lan qua tay, khăn, dao cạo hoặc quần áo. Nên che, rửa tay và không dùng chung đồ.
Rửa tay, làm sạch nhẹ và che bằng gạc sạch. Không tiếp tục nặn; đi khám nếu đỏ lan, đau tăng hoặc sốt.
Tùy kích thước, độ sâu, áp xe, viêm mô tế bào và sức khỏe. Nếu kéo dài hoặc nặng lên cần khám.
Không nhất thiết. Mang vi khuẩn, hàng rào da, ma sát và lây trong gia đình cũng có thể liên quan; bác sĩ quyết định có cần xét nghiệm đường huyết.
Không phải trường hợp nào cũng cần. Khoang mủ rõ, tổn thương lớn, đau nhiều hoặc xấu đi có thể cần bác sĩ dẫn lưu.
Lời nhắc của bác sĩ
Không tự nặn hay chọc khối có mủ. Hãy đi khám khi đỏ lan nhanh, sốt, tổn thương ở mặt hoặc tái phát.
Bài viết chỉ nhằm giáo dục sức khỏe chung và không thay thế chẩn đoán. Điều trị cần dựa trên đánh giá trực tiếp của bác sĩ.
Đội ngũ bác sĩ da liễu
BS. Tseng
