Trẻ em cũng có thể rụng tóc, nhưng nguyên nhân không hoàn toàn giống người lớn. Một mảng hói đột ngột, tóc gãy, tóc thưa lan tỏa, hoặc rụng tóc kèm vảy và đỏ da gợi ý những hướng khác nhau; không thể chẩn đoán chỉ từ ảnh hay số sợi tóc rụng.
Phần lớn trường hợp không để lại sẹo, nhưng nấm da đầu có thể lây, lực kéo kéo dài có thể làm tổn thương nang tóc, và một số bệnh viêm hoặc để lại sẹo cần phát hiện sớm. Cha mẹ nên ghi lại vị trí, thời điểm bắt đầu, triệu chứng da đầu và các biến cố sức khỏe gần đây trước khi trẻ được khám trực tiếp.
Tóm tắt: Trước tiên phân biệt rụng lan tỏa, một mảng khu trú hay tóc gãy. Sau đó quan sát vảy, đỏ, mụn mủ, đau hoặc ngứa. Mảng lan nhanh, rụng lông mày hoặc lông mi, viêm rõ, hoặc da đầu nhẵn bóng với ít lỗ nang tóc cần được khám da liễu sớm.
Cha mẹ nên quan sát gì khi trẻ bị rụng tóc?
Hình dạng vùng rụng và tình trạng da đầu hữu ích hơn việc đếm tóc mỗi ngày. Hãy chụp đỉnh đầu, đường chân tóc và vùng rụng dưới cùng ánh sáng, cùng góc, cách nhau vài tuần; ghi ngày bắt đầu và vùng có lan rộng hay không.
- Phân bố: thưa lan tỏa, một mảng tròn, hoặc vùng tóc gãy không đều.
- Sợi tóc: tóc rụng cả gốc hay tóc gãy ở nhiều độ dài trong cùng vùng.
- Da đầu: nhẵn hay có vảy, đỏ, ngứa, đau, đóng mài, mụn mủ hoặc chảy dịch.
- Vị trí khác: thay đổi ở lông mày, lông mi, móng hoặc da.
- Dòng thời gian: sốt, bệnh, phẫu thuật, thay đổi cân nặng hoặc ăn uống, kiểu tóc chặt hay kéo tóc trong vài tháng gần đây.
Những ghi chép này hỗ trợ buổi khám nhưng không thay thế thăm khám. Rụng tóc kéo dài cần được đánh giá theo tuổi, kiểu phân bố và dấu hiệu da đầu.
Những nguyên nhân rụng tóc thường gặp ở trẻ là gì?
Các nguyên nhân thường gặp ở trẻ phần lớn không để lại sẹo. Tuy nhiên, cùng một mảng rụng có thể do tự miễn, nhiễm nấm, lực kéo hoặc hành vi giật tóc. Rụng lan tỏa cần xem lại bệnh gần đây, căng thẳng, chế độ ăn và các dấu hiệu toàn thân.
| Nguyên nhân có thể | Hình ảnh và phân bố | Dấu hiệu kèm theo | Trọng tâm đánh giá |
|---|---|---|---|
| Rụng tóc từng mảng | Mảng tròn hoặc bầu dục, ranh giới rõ, bề mặt nhẵn | Tóc gãy ngắn; thay đổi lông mày, lông mi hoặc móng | Rìa mảng, móng và dấu hiệu tự miễn |
| Nấm da đầu | Rụng khu trú với vảy, tóc gãy hoặc chấm đen | Ngứa, đỏ, mụn mủ, đóng vảy hoặc nổi hạch | Soi da đầu, soi nấm hoặc nuôi cấy |
| Hành vi giật tóc | Vùng không đều, tóc dài ngắn khác nhau | Có thể xoắn hoặc kéo tóc lặp lại | Trao đổi không phán xét về căng thẳng và hành vi |
| Rụng tóc do lực kéo | Thưa ở đường chân tóc hoặc nơi chịu lực kéo | Buộc đuôi ngựa, tết hoặc phụ kiện quá chặt | Giảm lực kéo và kiểm tra viêm hoặc sẹo |
| Rụng tóc telogen | Rụng lan tỏa, không có ranh giới mảng rõ | Xuất hiện trễ sau bệnh, phẫu thuật, stress hoặc thay đổi dinh dưỡng | Dòng thời gian, tăng trưởng và xét nghiệm có chọn lọc |
| Bệnh bẩm sinh hoặc để lại sẹo hiếm gặp | Tóc thưa từ nhỏ hoặc da đầu nhẵn bóng, ít lỗ nang | Dấu hiệu ở da, răng, móng, tăng trưởng hoặc gia đình | Khám da liễu và xét nghiệm thêm khi cần |
Một mảng hói đột ngột là rụng tóc từng mảng hay do giật tóc?
Rụng tóc từng mảng thường tạo mảng tròn hoặc bầu dục, bề mặt tương đối nhẵn. Hành vi giật tóc thường tạo vùng không đều với tóc gãy ở nhiều độ dài. Cả hai có thể không đỏ, nên một bức ảnh vẫn dễ gây nhầm lẫn.
Bác sĩ cũng kiểm tra rìa mảng rụng, lông mày, lông mi và móng, đồng thời loại trừ nấm da đầu khi cần.
Giật tóc và rụng tóc do lực kéo có giống nhau?
Không. Giật tóc là hành vi kéo, xoắn hoặc nhổ tóc lặp lại; rụng tóc do lực kéo đến từ kiểu tóc, phụ kiện hoặc lực căng kéo dài. Không nên mắng hay ép hỏi trẻ. Hãy tìm hiểu hoàn cảnh một cách bình tĩnh và phối hợp da liễu với chuyên gia tâm lý trẻ em khi cần.
Rụng tóc kèm vảy, đỏ hoặc tóc gãy có phải nấm da đầu?
Nấm da đầu là nhiễm nấm ở da đầu và thân tóc, thường gặp hơn ở trẻ. Bệnh có thể giống gàu hoặc gây tóc gãy, chấm đen, ngứa, đỏ, mụn mủ, đóng vảy và đau; viêm nặng có thể tạo khối gồ mềm và đau.
Hình ảnh có thể giống rụng tóc từng mảng, giật tóc, viêm da tiết bã hoặc vảy nến. Bác sĩ có thể lấy vảy hoặc tóc bệnh để soi kính hiển vi hoặc nuôi cấy. Vì nhiễm trùng đi vào thân và nang tóc, các sản phẩm bôi thông thường đơn độc thường không đủ.
Gia đình cần lưu ý lây nhiễm như thế nào?
Nếu nghi ngờ hoặc xác nhận nấm da đầu, không dùng chung lược, mũ, khăn, vỏ gối hoặc lớp lót mũ bảo hiểm. Làm theo hướng dẫn về xử lý đồ tiếp xúc và đánh giá người tiếp xúc gần. Không tự dùng kéo dài sản phẩm chống ngứa hoặc phối hợp có steroid vì có thể làm thay đổi tổn thương và chậm chẩn đoán.
Rụng tóc lan tỏa ở trẻ có luôn do thiếu dinh dưỡng?
Không. Sốt, nhiễm trùng, phẫu thuật, căng thẳng tâm lý đáng kể, thay đổi cân nặng nhanh hoặc ăn không đủ có thể làm nhiều tóc chuyển sang giai đoạn nghỉ, rồi rụng lan tỏa sau một khoảng trễ. Trẻ vẫn cần được đánh giá tăng trưởng và dinh dưỡng riêng.
Thiếu sắt, kẽm, đạm hoặc chất dinh dưỡng khác có thể góp phần, nhưng rụng tóc không tự chứng minh thiếu chất. Bổ sung liều cao một chất khi chưa có bệnh sử hoặc xét nghiệm phù hợp có thể không có ích và gây rủi ro không cần thiết.
Để hiểu vì sao rụng tóc có thể xuất hiện trễ sau một biến cố thể chất hoặc tâm lý, đọc dòng thời gian và dấu hiệu đánh giá rụng tóc telogen.
Bác sĩ kiểm tra rụng tóc ở trẻ như thế nào?
Buổi khám xem xét thời điểm bắt đầu, phân bố, bệnh và thuốc, ăn uống và tăng trưởng, lực kéo từ kiểu tóc, hành vi giật tóc, tiền sử gia đình, ngứa, đau và vảy. Bác sĩ cũng quan sát độ dày sợi tóc, lông mày, lông mi, móng và da ở nơi khác.
- Soi da đầu: phóng đại thân tóc, tóc gãy, lỗ nang và thay đổi trên da đầu.
- Xét nghiệm nấm: soi kính hiển vi hoặc nuôi cấy vảy và tóc khi nghi nấm da đầu.
- Xét nghiệm máu có chọn lọc: chỉ cân nhắc khi bệnh sử, ăn uống, tăng trưởng hoặc triệu chứng toàn thân gợi ý.
- Kiểm tra khác: sinh thiết hoặc chuyển khám khi chẩn đoán chưa rõ hoặc nghi bệnh để lại sẹo hay bẩm sinh.
Đa số trẻ không cần làm mọi xét nghiệm ngay lần đầu. Xét nghiệm được chọn theo kiểu rụng tóc và sức khỏe tổng thể.
Cha mẹ có thể chăm sóc ra sao và khi nào cần khám sớm?
Khi chưa rõ nguyên nhân, duy trì bữa ăn và giấc ngủ đều, làm sạch da đầu nhẹ nhàng, tránh buộc tóc chặt và kéo tóc lặp lại, đồng thời lưu ảnh chuẩn hóa. Không tự áp dụng liệu trình mọc tóc của người lớn, mẹo dân gian hoặc bổ sung liều cao; không cạo hay nạo da đầu đang viêm.
- Mảng rụng lan nhanh hoặc lông mày, lông mi bắt đầu rụng.
- Da đầu đỏ, nóng, sưng, đau rõ; có mụn mủ, dịch, vảy dày hoặc khối gồ.
- Da đầu nhẵn bóng, ít lỗ nang tóc hoặc sẹo tiến triển.
- Rụng tóc kèm sốt, mệt nhiều, bất thường cân nặng hoặc tăng trưởng.
- Giật tóc, lo âu, bắt nạt hoặc áp lực ngoại hình ảnh hưởng việc học, ngủ hay sinh hoạt.
- Tái diễn sau tự chăm sóc hoặc đáp ứng không như dự kiến.
Khi có các thay đổi trên, hãy đặt lịch dịch vụ đánh giá rụng tóc tại Ruianc Clinic. Trong thời gian theo dõi, xem thêm Kiến thức Y khoa Ruianc.
Bài viết tham khảo những nguồn nào?
- Frontiers in Medicine: Tiếp cận thực hành rụng tóc ở trẻ em và thanh thiếu niên
- DermNet: Rụng tóc từng mảng ở trẻ em
- CDC Hoa Kỳ: Điều trị bệnh nấm da
Các hướng thường gặp gồm rụng tóc từng mảng, nấm da đầu, giật tóc, lực kéo và rụng tóc telogen; dinh dưỡng, bẩm sinh và bệnh để lại sẹo được xem xét theo dấu hiệu.
Không. Nấm da đầu, giật tóc, lực kéo và bệnh viêm cũng có thể tạo mảng, và hình ảnh có thể chồng lấp.
Thường không đủ. Nhiễm nấm liên quan thân và nang tóc nên bác sĩ phải chọn điều trị theo tuổi, cân nặng, mức độ và sức khỏe.
Không nên. Hãy ghi nhận hoàn cảnh và tần suất không phán xét, kiểm tra nguyên nhân tóc gãy và tìm hỗ trợ tâm lý nếu liên quan lo âu hoặc stress.
Không chỉ dựa trên rụng tóc. Chế độ ăn, tăng trưởng và triệu chứng sẽ quyết định có cần xét nghiệm hoặc bổ sung hay không.
Mảng rụng, tóc gãy, vảy hoặc viêm có thể khám da liễu trước. Nếu có vấn đề tăng trưởng, triệu chứng toàn thân hoặc bệnh mạn tính, có thể cần phối hợp nhi khoa.
Lưu ý của bác sĩ: hãy xem kiểu rụng và da đầu trước khi bổ sung
Rụng tóc ở trẻ cần phân biệt rụng tóc từng mảng, nấm da đầu, giật hoặc kéo tóc, rụng tóc telogen và các bệnh bẩm sinh hay để lại sẹo hiếm gặp. Tăng trưởng, bệnh gần đây, cuộc sống và cảm xúc cũng là một phần của đánh giá.
Bài viết cung cấp kiến thức sức khỏe chung, không phải quảng cáo hay khuyến nghị một thuốc cụ thể. Chẩn đoán, xét nghiệm và điều trị cần bác sĩ khám trực tiếp.
Đội ngũ bác sĩ điều trị rụng tóc
BS. Tseng
